Przedawnienie roszczenia o zachowek – ile mamy czasu na działanie?

Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która ma na celu ochronę najbliższej rodziny spadkodawcy przed całkowitym pominięciem w dziedziczeniu. Jednak roszczenie o zapłatę zachowku nie jest bezterminowe – obowiązują ścisłe zasady przedawnienia, po których upływie dochodzenie swoich praw w sądzie będzie niemożliwe. W tym artykule wyjaśniamy, jak liczyć przedawnienie zachowku, ile ono wynosi i od kiedy biegnie termin.

 

 

Ile wynosi termin przedawnienia roszczenia o zachowek?

 

Zgodnie z art. 1007 Kodeksu cywilnego, obowiązują dwa podstawowe terminy przedawnienia:

  • 3 lata – dla roszczeń o zachowek powstałych po 23 października 2011 r.

  • 10 lat – dla roszczeń powstałych przed tą datą (przepisy przejściowe).

Oznacza to, że obecnie w większości przypadków uprawniony ma 3 lata na dochodzenie zapłaty zachowku od dnia, w którym dowiedział się o otwarciu spadku i o tym, że został pominięty lub otrzymał mniej, niż mu się należy.

 

 

Od kiedy liczy się bieg przedawnienia zachowku?

 

Początek biegu przedawnienia zależy od sposobu powołania do spadku:

  1. Gdy spadkodawca pozostawił testament – termin liczy się od dnia ogłoszenia testamentu przez sąd lub notariusza.

  2. Gdy dziedziczenie następuje ustawowo – termin liczy się od dnia otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy.

  3. W przypadku darowizn doliczanych do zachowku – termin biegnie od dnia otwarcia spadku, a nie od momentu dokonania darowizny.

 

 

Dlaczego warto działać szybko?

 

Upływ terminu przedawnienia oznacza, że zobowiązany do zapłaty (np. spadkobierca) może skutecznie podnieść zarzut przedawnienia, co w praktyce zamyka drogę do uzyskania zachowku. Nawet jeśli roszczenie jest zasadne, po terminie sąd je oddali.

Ponadto w sprawach spadkowych czas działa na niekorzyść uprawnionego z kilku powodów:

  • trudniej zdobyć dowody (wyceny, dokumenty, świadków),

  • mogą zmienić się wartości majątku,

  • uprawniony traci możliwość negocjacji w oparciu o mocną pozycję prawną.

 

 

Jak przerwać lub zawiesić bieg przedawnienia?

 

Bieg przedawnienia można przerwać m.in. przez:

  • wniesienie pozwu o zapłatę zachowku do sądu,

  • wszczęcie mediacji,

  • uznanie długu przez zobowiązanego.

Po każdym przerwaniu termin biegnie na nowo.

 

Podsumowanie

 

Roszczenie o zachowek przedawnia się co do zasady po 3 latach od momentu, gdy uprawniony dowiedział się o powołaniu do spadku i swoim pominięciu. Działanie na ostatnią chwilę może skutkować utratą prawa do świadczenia. Dlatego warto jak najszybciej skonsultować sprawę z prawnikiem i w razie potrzeby złożyć pozew, aby zabezpieczyć swoje interesy.